Conclusies rondetafels "Klimaat en Onderwijs" - 12 september en 17 oktober 2016

Scholen moeten school maken in klimaataanpak

Tijdens twee rondetafels Klimaat en Onderwijs bogen stakeholders zich over de bijdrage die het onderwijsveld aan de Vlaamse klimaatactie kan leveren. De nadruk lag vooral op maatregelen die zorgen voor de reductie van de CO2-uitstoot van de onderwijsgebouwen, maar er was ook aandacht voor verdere educatie en sensibilisering van zowel leerkrachten als leerlingen.

‘Het beleidsdomein Onderwijs en Vorming bevindt zich in een unieke positie’, vindt Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits, die de eerste rondetafel op 12 september inleidde. Wat kinderen van kleins af aan leren is namelijk belangrijk voor de effectiviteit van hun gedrag als volwassenen. ‘Milieuzorg op School (MOS) is daar een mooi voorbeeld van. Kinderen leren dingen aan hun ouders en hun omgeving, bijvoorbeeld composteren. Zij zijn een schakel voor verdere educatie en sensibilisering.’

Een van de twee sporen van de klimaatacties in het beleidsdomein Onderwijs zet dan ook in op het versterken van het bewustzijn rond de klimaatproblematiek. Dit zowel in het basis- en secundair onderwijs als in het hoger onderwijs. Het andere spoor richt zich op een concrete daling van de CO2-uitstoot van onderwijsgebouwen. ‘We willen immers ook structureel het klimaatbeleid versterken en zo bepaalde doelstellingen tegen 2020 realiseren,’ aldus minister Crevits.

Geld om scholen energiezuiniger te maken

De Vlaams Onderwijsminister kondigde in mei reeds aan 54 miljoen uit het Vlaams Klimaatfonds te reserveren om schoolgebouwen energiezuiniger te maken. Tijdens de rondetafel verduidelijkte het kabinet Onderwijs dat het om 20 miljoen euro voor het hoger onderwijs en 34 miljoen euro voor het leerplichtonderwijs gaat. De meetbaarheid van de gerealiseerde CO2-reductie is hierbij cruciaal. Slechts een klein deel van dit budget kan gebruikt worden voor sensibilisering.

Na twee presentaties vanuit de overheid met voorstellen voor mogelijke acties binnen het hoger onderwijs en het leerplichtonderwijs, merkte een deelnemer op dat het zorgen voor hernieuwbare energie ook erg belangrijk is. Behalve één voorstel om het plaatsen van zonnepanelen te stimuleren, hadden de presentaties namelijk voornamelijk aandacht voor energiezuinigheid en klimaatkennis.

De dienst Klimaat van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie (LNE) reageerde hierop dat de maatregelen gescreend worden door de diensten van minister Schauvliege: ‘De logica hierbij is eerst beperking van het verbruik van energie, dan zorgen voor hernieuwbare energie. De kern van de doelstellingen voor België en Vlaanderen hebben te maken met broeikasgassen, waarbij men directe uitstoot wil doen dalen.’

Een deelnemer van VIVES pikte hier later opnieuw op in: ‘Enkel energiebesparende maatregelen zijn niet voldoende. Leerlingen moeten warm gemaakt worden voor nieuwe technologieën en hernieuwbare bronnen. Die technologische component mogen we niet verwaarlozen.’ De dienst Klimaat van LNE benadrukt dat beide sporen essentieel zijn in het klimaatbeleid. ‘Specifieke energiebesparingen kunnen ook technische hoogstandjes zijn, zoals warmtepompen of monitoringsystemen, en als dusdanig modern gepresenteerd worden.’

Tien voorstellen

Tijdens de tweede rondetafel op 17 oktober werden vanuit het beleidsdomein Onderwijs en Vorming tien maatregelen naar voor geschoven: energie-investeringen in het hoger onderwijs, afregeling van ketels, REG-investeringen, zonneplan voor schoolgebouwen, energiemanagement bij scholen, klimaattrajecten op schoolniveau, klimaatkennis en –vaardigheden, STEM-oproep klimaat en het klimaatvraagstuk binnen de Vlaamse hogeronderwijsinstellingen stimuleren.

Tot slot werd ook een klimaatcharter als instrument voorgesteld. Door middel van het voorstellen en ondertekenen van een eigen charter kunnen stakeholders zoals de onderwijskoepels vorm geven aan hun engagement om de klimaatambities van de Vlaamse regering uit te dragen en effectief mee te realiseren.

Engagementen van de onderwijskoepels

De koepels zijn enthousiast over de verschillende initiatieven die worden genomen en zullen deze mee ondersteunen. Ze zoeken zelf ook nog naar mogelijkheden om binnen hun mogelijkheden een klimaatvriendelijk onderwijs te realiseren.