Het energieprestatiecontract van het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum Rekem

Klimaatwinst én bijkomende budgetruimte: een geschenk uit de hemel?

Het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum Rekem (OPZC Rekem) is de eerste Vlaamse overheidsorganisatie met een energieprestatiecontract. Cofely Services, een ESCO of Energy Service Company, deed energiebesparende investeringen op de campus van OPZC Rekem. Het OPZC gaat er op alle vlakken op vooruit, ook budgettair.

Om de klimaatdoelstellingen te halen, moet het energieverbruik van de zorgsector tegen 2030 met 30 procent dalen. Op 12 september nodigde de Vlaamse overheid de welzijnssector uit om de koppen bijeen te steken op een klimaatrondetafel. OPZC Rekem was er te gast om als modelproject haar ESCO-overeenkomst toe te lichten. Het OPZC Rekem heeft tweeëntwintig gebouwen verspreid over een campus van 36 hectare. Verwarmen gebeurde met een zwaar verouderde centrale stookinstallatie, maar het OPZC had de capaciteit noch de financiële middelen om die zelf te vernieuwen.

‘Tot de jaren zeventig zette men in de psychiatrie de gebouwen zo ver mogelijk uit elkaar’, vertelt directeur Walter Vandeneede. ‘Als je dan moet verwarmen vanuit een centrale stookplaats, zie je in de winter gewoon de sneeuw wegsmelten waar de buizen lopen. Het energie- en warmteverlies waren enorm. De ESCO kwam dus als een geschenk uit de hemel.’OPZC Rekem - Gebouw

Het voordeel van de voorloper

Joeri Reulens, hoofd van de technische dienst van het zorgcentrum en initiatiefnemer van het ESCO-project kwam op het idee door een brief van het Vlaams Energiebedrijf (VEB).

Het VEB promoot ESCO-samenwerkingen in het kader van de strijd tegen klimaatopwarming. Het ondersteunt overheidsbedrijven bij de analyse van hun verbruiksgegevens en faciliteert de onderhandelingen met mogelijke ESCO-partners.

‘Voor ons was het ESCO-project extra interessant’, zegt Joeri Reulens. ‘Je hebt de energiebesparing dankzij het project, maar ik zag ook de mogelijkheid de verouderde stookinstallatie te vernieuwen zonder dat zelf te moeten financieren.’ Het VEB ondersteunde het zorgcentrum bij de verbruiksmetingen, waarop mogelijke ESCO-partners zich konden baseren om een voorstel te doen. ‘We hadden het geluk dat we een pilootproject waren’, zegt Reulens. ‘Daarom heeft het VEB elke processtap zeer nabij opgevolgd en ondersteund.’

Vervolgens zocht het VEB via de wet op overheidsopdrachten een geschikte ESCO-partner. Het VEB faciliteerde de onderhandelingen met drie geselecteerde bedrijven en het voorstel van Cofely Services, deel van energiegigant Engie, kwam als het beste uit de bus.

Structurele innovatie en kleine ingrepen

Cofely Services bouwde het ondergrondse warmtenet volledig af en installeerde aparte gasketels in de verschillende gebouwen. Daarnaast werden een sporthal, een therapiecentrum en een gebouw voor ouderenzorg aangepakt, die tevoren goed waren voor dertig procent van het energieverbruik. Daar installeerde Cofely Services een mini-warmtenetwerk met drie warmtekrachtkoppelingen en warmtepompen. In de nieuwe gebouwen voerde het bedrijf kleinere energiebesparende maatregelen door. Gebouwbeheersystemen werden aangepast, bijvoorbeeld om het tijdstip voor het aan- en afspringen van de verwarming en de temperatuurregeling voor sanitair warm water te optimaliseren.

OPZC Rekem - Technische installatie 2Dat alles wordt gefinancierd door Cofely Services zelf. OPZC Rekem betaalt de investeringen terug op een termijn van negen jaar, maar maakt ondertussen zelf winst door de energiebesparing. Voor de tussenkomst van Cofely Services bedroeg de jaarlijkse energiefactuur van OPZC Rekem zo’n 650.000 euro. Cofely Services garandeert een jaarlijkse besparing van ongeveer 194.000 euro, zo’n dertig procent. Van die 194.000 euro die het zorgcentrum uitspaart betaalt het 130.000 euro af aan Cofely Services, de overige 64.000 euro is dus pure winst.

Tien procent van de energiebesparing is dus al onmiddellijk voor het zorgcentrum. Na negen jaar loopt het contract met Cofely Services af en zijn de installaties van OPZC Rekem. Dan zal het zorgcentrum van de volle 30 procent energiebesparing op zijn factuur genieten. Het uitgespaarde geld kan geïnvesteerd worden in verbeterde zorg. Door het energieprestatiecontract heeft het zorgcentrum ook de garantie dat de beloofde besparing geleverd wordt. Zo niet is het Cofely Services dat daarvoor opdraait en niet het zorgcentrum.

Veranderen in volle zekerheid

Directeur Walter Vandeneede is zeer tevreden over de samenwerking met Cofely Services. Enerzijds draagt hij zo met het OPZC bij aan de strijd tegen klimaatopwarming, anderzijds biedt de ESCO-samenwerking veel zekerheid en een sterke vereenvoudiging van het onderhoud van technische installaties: ‘Vroeger gaven we voor onderhoud zo’n 150.000 euro per jaar uit aan een vijftiental verschillende dienstverleners. Nu zit dat allemaal bij één dienstverlener’, zegt Vandeneede.

‘Bovendien sloten we zonder meerkosten voor alle installaties die we op het terrein hebben een omniumcontract met Cofely Services. Onlangs ging onze grote keukenmixer stuk, zo’n mixer om voor 500 mensen soep te mixen, en die werd gewoon vervangen door Cofely Services. Met die omniumverzekering kunnen we dus exact begroten, want we zitten nooit meer met onverwachte kosten.’