Ondersteuning klimaatbeleid lokale overheden

De Vlaamse overheid ondersteunt en stimuleert het lokale klimaatbeleid op volgende manieren:

Klimaatprijs

De Vlaamse minister van Omgeving wil originele lokale klimaatacties aanmoedigen en meer bekendheid geven. Vanaf 2016 wordt hiervoor jaarlijks 300.000 euro voorzien.  Dit budget wordt verdeeld over de vijf provincies waarbij per provincie 2 klimaatprojecten elk 30.000 euro kunnen winnen. Een belangrijke voorwaarde voor gemeentebesturen om mee te kunnen dingen naar deze prijs, is de ondertekening van het burgemeestersconvenant.

De oproep voor het indienen van de projecten is gelanceerd tijdens de klimaattop van 19 april. Een jury zal de lokale klimaatprojecten beoordelen.

Tool voor opmaak nulmeting en voortgangsrapporten

In 2013 werd een tool ontwikkeld voor het opstellen van een CO2-inventaris in het kader van het Burgemeestersconvenant. De studie resulteerde enerzijds in een nulmeting voor elke gemeente waarbij alle centraal beschikbare gegevens al zijn ingevuld, en anderzijds in een simulatieluik waarin 10 verschillende maatregelen op gemeentelijk niveau gesimuleerd kunnen worden. De beschikbare gegevens per gemeente worden jaarlijks bijgewerkt zodat de tool ook gebruik kan worden voor de opvolging van het lokaal klimaatbeleid.

Studie lerend netwerk financiering lokale klimaatplannen

In opdracht van de steden Gent en Antwerpen, werkte Technum / SuMa Consulting aan een eerste versie van een draaiboek Financieren klimaatplannen (2014). Naar aanleiding hiervan werd in 2015 een Lerend Netwerk geïnitieerd (opdracht LNE). Naar aanleiding hiervan werd in opdracht van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie een lerend netwerk geïnitieerd. De werkgroepen van dit lerend netwerk werkten rond participatie in financiering, financiering van collectieve renovaties-korte termijn, groepsaankopen en andere methoden om kosten van klimaatmaatregelen te verminderen, en flankerende maatregelen voor financiering van lokale klimaatplannen. De resultaten van deze werkgroepen werden opgenomen in bijlage van het draaiboek (2015). Naar de toekomst toe wordt bekeken of en op welke manier het lerend netwerk verder vorm kan krijgen.

Hernieuwbare Energie-atlas Vlaamse gemeenten

Gemeenten kunnen een belangrijke rol spelen om de marktintroductie van hernieuwbare energie (HE) te versnellen en van onder uit bijdragen tot de realisatie van de Vlaamse klimaatdoelstellingen. Om gemeenten te ondersteunen liet het Departement LNE een  hernieuwbare energie-atlas ontwikkelen. Deze atlas geeft een inschatting van het hernieuwbare energiepotentieel tot op het grondgebied van een gemeente en helpt te investeren in hernieuwbare energie op lokaal niveau.  Dankzij deze atlas kunnen steden en gemeenten hun lokale doelstellingen beter definiëren.

Studie instrument adaptatie

Sinds kort maakt ‘Mayors Adapt’ integraal deel uit van het Burgemeestersconvenant. Lokale overheden spelen dan ook een belangrijke rol op het vlak van ‘klimaatadaptatie’ - hoe we omgaan met de gevolgen van de klimaatverandering. Hoe kunnen steden en gemeenten klimaatadaptatie zo gemakkelijk mogelijk in hun lokale beleid integreren? Momenteel werkt de Vlaamse overheid (dLNE) aan een instrument om gemeenten hierbij te ondersteunen (start 2015). In 2015 werd een eerste voorbereidende studie gemaakt:

DLNE werkt momenteel verder aan een instrumentarium dat lokale besturen moet ondersteunen bij het ontwikkelen van een eigen adaptatiestrategie. De site met mogelijke maatregelen en goede praktijkvoorbeelden zal begin 2017 te consulteren zijn.

Achtergrondinfo Burgemeestersconvenant en Mayors Adapt

Het Burgemeestersconvenant werd in 2008 gelanceerd door de Europese Commissie. Het is een vrijwillige overeenkomst met de Europese Commissie waarbij een gemeente die het Burgemeestersconvenant ondertekent zich engageert om tussen het moment van ondertekenen en 2020 minstens 20% CO2 te besparen op het grondgebied van de gemeente (en dit voor de zaken waartoe ze zelf bevoegd is).

Begin 2014 lanceerde de Europese Commissie Mayors Adapt. Via Mayors Adapt stimuleert de Europese Commissie steden en gemeenten om niet enkel op mitigatie in te zetten (focus Burgemeestersconvenant) maar ook het adaptatieluik van het klimaatbeleid mee te nemen. Het is een aanvulling op het Burgemeestersconvenant en volgt dezelfde principes als vrijwillige verbintenis, lange-termijn planning en geïntegreerd beleid dat wordt opgevolgd.

Eind 2015 lanceerde de Europese Commissie een opvolger voor het Burgemeestersconvenant: the new integrated Convenant of Mayors on Climate and Energy. Het vernieuwde convenant integreert mitigatie en adaptatie in één instrument. De ondertekenende gemeenten engageren zich om de CO2-emmissies op hun grondgebied met minstens 40% te reduceren tegen 2030 (mitigatie), en hun weerbaarheid tegen de gevolgen van klimaatverandering te vergroten (adaptatie). Het geïntegreerde 2030-georiënteerde Burgemeestersconvenant staat open voor ondertekening. Bijgevolg is het sinds 1 november 2015 ook niet meer mogelijk om het 2020-georiënteerde Burgemeestersconvenant of Mayors Adapt te ondertekenen.