Vlaamse ministers aan het woord over klimaat en energie

Op 1 december 2016 vond de Vlaamse Klimaat- en Energietop plaats in Gent. In deze Klimaatkrant worden een aantal elementen van de dag uitgelicht.

Nieuw Beleidsplan Ruimte Vlaanderen

Foto Vlaams minister-president Geert Bourgeois op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016‘Het debat en bewustzijn rond klimaat groeien, maar we hebben actie en concrete resultaten nodig. Daarom riepen we deze klimaat- en energietop met alle betrokken actoren in het leven’, zo opende Vlaams minister-president Geert Bourgeois de Vlaamse klimaat- en Energietop van 1 december 2016.

Het grote nieuws was volgens de minister-president het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen dat de Vlaamse Regering de dag voordien goedkeurde op voorstel van de Vlaamse minister van Omgeving Joke Schauvliege. ‘Het ambitieuze beleidsplan betekent een radicale ommezwaai’, vindt Bourgeois.

Een opvallende maatregel is dat er vanaf 2040 geen nieuw verhard oppervlak mag bijkomen in de bebouwde ruimte en dat de verharde oppervlakte in de open ruimte met 20 procent moet dalen.

Ook het ruimtegebruik moet drastisch veranderen: ‘Onze lintbebouwing is er medeverantwoordelijk voor dat we zo afhankelijk zijn van de wagen. We moeten de bestaande ruimte dus efficiënter benutten en de kernen verdichten’, zegt Bourgeois.

De ministers richtten hun aandacht vooral op transport en gebouwen, die met respectievelijk 36 procent en 28 procent de grootste verantwoordelijken zijn voor de broeikasuitstoot van Vlaanderen. Iedere minister lichtte de inspanningen vanuit de eigen bevoegdheid toe.

Duurzame mobiliteit over water

Foto Vlaams minister Ben Weyts op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Minister van Mobiliteit Ben Weyts heeft grootse plannen om de uitstoot van de transportsector -onze grootste vervuiler- aan te pakken. ‘We hebben 1.100 kilometer aan bevaarbaar waterwegennetwerk. Daarbij bevindt 80 procent van de bedrijven zich op minder dan tien kilometer van een bevaarbare waterweg.’ Dat biedt volgens minister Weyts een hoop mogelijkheden.

Om ondernemers ertoe aan te zetten de waterwegen te benutten voor hun logistiek plant minister Weyts de zestig bruggen van het Albertkanaal te verhogen. ‘Zo kunnen schepen met vier opeengestapelde containers onder varen, waardoor er veel vrachtverkeer van de weg kan. Daarnaast verbinden we met het Seine-Scheldeproject onze havens met Parijs en verbeteren we de toegangsweg naar de haven van Gent’, aldus minister Weyts.

De Vlaamse overheid start daarom een multimodaal promotieplatform dat het vervoer vanuit verschillende combinaties benadert.

Bovendien wil de Vlaamse overheid dat 40 procent van het woon-werkverkeer collectief, te voet of met de fiets gebeurt tegen 2020. Om dit te verwezenlijken investeert ze ruim 100 miljoen euro in de ontwikkeling van fietssnelwegen.

‘Ook kopen we vanaf 2019 enkel nog groene bussen aan en zullen vanaf 2025 in de steden enkel nog groene bussen rijden, en vervangen we de verlichting langs de Vlaamse wegen door ledverlichting.’
‘Er brandt een ledlichtje aan het eind van de tunnel met perspectief en hoop op duurzame mobiliteit’, sluit minister Weyts af.

Sociaal isoleren voor CO2-reductie

Foto Vlaams minister Liesbeth Homans uit een video-opname voor de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Minister van Wonen Liesbeth Homans kon vanwege parlementaire verplichtingen niet aanwezig zijn op de Klimaat- en Energietop. In een filmpje lichtte ze toe wat de Vlaamse overheid onderneemt om de CO2-uitstoot van gebouwen aan te pakken.

Het paradepaardje waarmee de Vlaamse overheid het goede voorbeeld geeft, is het nieuwe Herman Teirlinckgebouw. Daar zullen vanaf 2017 ambtenaren uit vier verschillende kantoorgebouwen samengebracht worden. Het wordt het grootste passief kantoorgebouw van het land dat jaarlijks 60 procent CO2 zal besparen.

‘Maar ook de meest kwetsbare mensen moeten we helpen’, zegt Homans terwijl ze het publiek virtueel rondleidt in de Antwerpse Silvertoptorens. ‘In deze toren hebben we 133 sociale woningen aangepast door het glas te vervangen, vloeren en daken te isoleren en de stookplaats te optimaliseren.’

‘Een vierde van de middelen van het klimaatfonds gaat naar de energetische renovatie van sociale woningen. Zo kunnen we 12.000 extra woningen verbeteren, goed voor een daling van 90.000 ton CO2-uitstoot per jaar,’ zegt Homans.

Natuur in de buurt

Foto Vlaams minister Joke Schauvliege op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Volgens minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege brengt de strijd tegen klimaatverandering niet enkel uitdagingen, maar ook kansen met zich mee.

‘De transitie naar een groene economie vereist investeringen en vernieuwing die op hun beurt weer economische kansen creëren. Ik onderschrijf volledig de eis van het middenveld dat die transitie op een rechtvaardige manier moet verlopen.’

‘Wat betreft nieuwe technologieën leveren de Vlaamse industrie en onderzoeksinstellingen baanbrekend werk dat we op de markt moeten brengen opdat we ook elders in de wereld met onze kennis en technologie het verschil kunnen maken’, zegt Schauvliege.
Om die innovatie nog meer kansen te geven werkt de minister aan groene-economieconvenanten, overeenkomsten tussen de overheid en bedrijven voor groene projecten. De overheid faciliteert zulke projecten door experimenteerruimten te voorzien, partijen samen te brengen en draagvlak te creëren.

‘Ook het Vlaams Parlement heeft zich sterk geëngageerd door de Vlaamse klimaatresolutie kamerbreed goed te keuren’, aldus Schauvliege. ‘Maar het klimaat vraagt natuurlijk een internationale aanpak. Op de mondiale klimaattop in Marrakech in november schonk Vlaanderen 6,25 miljoen euro aan het adaptatiefonds. Dat is de grootste bijdrage ooit van een regio aan dat fonds.’

Verder is de minister trots op het nieuwe Beleidsplan Ruimte Vlaanderen. ‘Verdichting biedt kansen tot vergroening. Er zal meer en betere natuur komen in de buurt van alle Vlamingen. Daarnaast zullen nieuwe woonwijken of verkavelingen een groennorm hanteren en krijgen ook stads- en dorpskernen richtlijnen omtrent toegankelijk stedelijk groen.’

‘De strijd tegen klimaatverandering kan je vergelijken met voetbal. Ook in de strijd tegen de klimaatopwarming moet iedereen samen een inspanning doen om het doel te bereiken’, besluit Schauvliege de voormiddag van de Klimaat- en Energietop.

Samen innoveren we beter

Foto Vlaams minister Philippe Muyters op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Vlaams minister Phillipe Muyters ging op de Klimaat- en Energietop in gesprek met drie innovatoren uit de bedrijfswereld: Greet Vanderheyden (sustainability manager Alpro), Jan Van Havenbergh (managing director FISCH Team) en Carl De Maré (vice president emerging technologies bij ArcelorMittal Group). Dat is niet toevallig, want de minister beklemtoonde hoe belangrijk de inbreng van bedrijven is –ten minste als ze mee voor innovatieve oplossingen gaan.

Muyters somde enkele voorbeelden op van onderzoek dat veelbelovend is vanuit klimaatperspectief: ‘Er loopt een experiment waarbij er een membraan wordt toegevoegd aan zonnepanelen, waardoor lucht onmiddellijk kan worden omgezet in waterstof. IMEC heeft een onderzoek lopen naar betere batterijen, aangezien de opslag van elektriciteit de grote horde is bij hernieuwbare energie. Een ander onderzoek gaat over het capteren en hergebruiken van CO2 als grondstof.’

Om innoverend onderzoek succesvol te laten worden, is samenwerking essentieel, zegt de minister. ‘Onderzoeksinstellingen uit hogescholen en universiteiten moeten samengebracht worden met overheid en bedrijven –gevestigde bedrijven, maar ook jonge, innovatieve kmo’s- in clusters die op lange termijn inzetten op innovatie. Want doorbraken komen er de voorbije jaren altijd als mensen uit heel verschillende omgevingen samengezet worden. Bedrijven zien ook steeds duidelijker dat kennis delen meer oplevert dan ze angstvallig voor jezelf houden. En die meerwaarde zit op het vlak van het bedrijf zelf, maar ook op maatschappelijk vlak.’

Duurzame cultuur, media en jeugd

Foto Vlaams minister Sven Gatz uit een video-opname voor de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Minister Sven Gatz lichtte het engagement toe van de Vlaamse cultuur-, media- en jeugdsector in een filmpje. ‘Binnen het klimaatfonds maakten we 15 miljoen euro vrij voor de vermindering van CO2 en energieverbruik. We bekijken samen met de sector hoe we de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk kunnen inzetten’, stelt Gatz.

De cultuur-, media- en jeugdsector engageert zich nu al resoluut voor de transitie naar een duurzame samenleving. De minister noemt onder andere het Vlaams Audiovisueel Filmfonds dat zich inzet voor duurzaam filmen, de VRT die duiding geeft over het milieu in haar programma’s en de jeugdhuisfederatie Formaat die jeugdhuizen energiezuiniger maakt.

Zorgsector ontzorgd

Foto Vlaams minister Jo Vandeurzen op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen gaat na -in samenspraak met de welzijns- en zorgsector- hoe ze de ambities omtrent duurzaam energieverbruik kunnen waarmaken. De 6.777 gebouwen van de zorg- en welzijnssector zijn immers overwegend verouderd.
‘Er is veel ruimte voor verbetering van de energie-efficiëntie, aangezien veel instellingen de klok rond moeten verwarmen in de verouderde gebouwen. Dat betekent dat er aanzienlijke mogelijkheden zijn om zelfs met bescheiden ingrepen de efficiëntie te vergroten’, stelt de minister van Welzijn.

Minister Vandeurzen onderlijnt het belang van het inzetten op ESCO-contracten.
‘De sector heeft weinig expertise in klimaat en energie. Het ESCO-contract verlicht de instellingen van die taak, zo kunnen ze zich toeleggen op hun kerntaak, met name goede zorgverlening’, aldus Vandeurzen.
Voorlopig zijn ESCO-samenwerkingen vooral interessant voor voorzieningen met een hoge energiefactuur. De Vlaamse overheid onderzoekt nu hoe kleinere projecten ook betrokken kunnen worden, bijvoorbeeld in samenwerkingsverbanden.

Burgers een stapje voor overheid

Foto Vlaams minister Bart Tommelein op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Vlaams minister van Energie Bart Tommelein licht op basis van het Energiepact 2020 de aanpak van de Vlaamse Regering toe om de doelstellingen uit het Vlaams Energieplan voor 2020 te halen.

‘Tegen 2020 moeten er 6 miljoen zonnepanelen zijn, één per Vlaming. Mensen moeten er samen in kunnen investeren en de panelen moeten ook op het dak van een ander gelegd kunnen worden’, vindt Tommelein.

De overheid onderzoekt ook de mogelijkheden voor diepe geothermie. Volgens minister Tommelein moet Vlaanderen inzetten op lokale en decentrale productie. Tommelein werkt aan een beleidsplan omtrent de opslag van groene energie voor een optimaal gebruik van het distributienet.

Om de energietransitie betaalbaar te maken overtuigde minister Tommelein ING, BNP Paribas Fortis en BpostBank om ecoleningen met minder dan 2 procent rente aan te bieden voor energiebesparende maatregelen. ‘De drempel naar de eigen bank is lager dan naar een onbekend energiehuis. Ik hoop dat andere banken dit voorbeeld volgen’, zegt de minister van Energie.

Omdat het tekort aan laadpalen voor elektrische wagens een obstakel vormt voor duurzame mobiliteit, komen er tegen 2020 vijfduizend extra laadpunten bij. Volgens Tommelein leeft er bij de burgers een groot enthousiasme voor elektrische wagens, voor nieuwe technologie en zelfvoorzienende wijken.

‘Het beleid moet vertrekken vanuit de burger. Mijn wens is dat we met z’n allen beter presteren dan we vandaag durven dromen en dat de mensen de overheid een stapje voor zijn. Ik geloof dat dat mogelijk is’, aldus minister Tommelein.

Onderwijs levert klimaatambassadeurs

Foto Vlaams minister Hilde Crevits op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016Volgens minister van Onderwijs Hilde Crevits zijn veel scholen niet op de hoogte van hun energieverbruik.
‘Er is in schoolgebouwen nog een enorm potentieel om het energieverbruik te verminderen.’ Zo is het correct afstellen van de verwarmingsketel bijvoorbeeld een kleine kost die al grote resultaten kan opleveren.

‘Vlaanderen neemt die kost voor 20.000 schoolgebouwen op zich en voorziet bijzondere leningen voor scholen om te investeren in hernieuwbare energie’, stelt minister Crevits.

De gebouwen zijn slechts een onderdeel van het energieplaatje, scholen staan in voor de sensibilisering van hun leerlingen. Het onderwijs heeft volgens minister van Onderwijs Hilde Crevits een groot potentieel in de strijd tegen klimaatopwarming. ‘Het onderwijs leidt de klimaatambassadeurs van morgen op.’, zegt Crevits.

Volgens de minister is het ook belangrijk dat er studierichtingen zijn die inspelen op de transitie: ‘We moeten de muren tussen het onderwijs en de bedrijfswereld slopen om de innovatie binnen te laten en jongeren te inspireren.’

Samen halen we de doelstellingen

Minister-president Geert Bourgeois ziet de Vlaamse Klimaat- en Energietop als een springplank om het doel te bereiken. De engagementen die op de Klimaat- en Energietop genomen werden, zijn volgens de minister-president goed voor een CO2-reductie van 6 miljoen ton per jaar.
‘Een woord dat we vandaag vaak gehoord hebben is ‘samen’. Het klimaat is een zaak van ons allen samen. Samen kunnen we de doelstellingen halen’, besluit Bourgeois.

Klimaat-en Energiepact

Foto Vlaams Regering op de Vlaamse Klimaat- en Energietop van 1 december 2016En samen wil de Vlaamse Regering de ingeslagen weg verderzetten. De ministers sloten de top af met de ondertekening van het Vlaams Klimaat- en Energiepact.

Het Vlaams Klimaat- en Energiepact bestaat uit een engagementverklaring van de voltallige Vlaamse Regering, een overzicht van de engagementen van de Vlaamse ministers en de lijst met de ingediende engagementen van de stakeholders in aanloop van de top.

Op donderdag 1 december 2016 kwamen de klimaat- en energietrajecten van de Vlaamse Regering samen op de Vlaamse Klimaat- en Energietop in Gent.